[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"place-4025":3,"supporters":280,"nearby-4025":283},{"id":4,"title":5,"text":6,"photos":7,"videos":8,"audio":9,"coords":10,"stones":13,"town":271},"4025","Oosthaven 31","Op een koude woensdag 27 februari 2013 plaatste Gunter Demnig onder grote belangstelling 56 Stolpersteine in de stoep voor het vroegere Joodse bejaardentehuis, het Centraal Tehuis voor Israëlieten in Nederland, nu Gebouw De Haven aan de Oosthaven 31. Zeventig jaar na de deportatie van de voormalige bewoners.\r\n\r\nIes Cohen, met een tante in het tehuis, vertelde zijn indringende herinneringen over de deportatie. Dichter Inez Meter droeg haar prachtige gedicht goudse stolpersteine voor, dat eindigt met in hun namen keren zij weer. Tenslotte werd er kadisj gezegd voor de bewoners.\r\n\r\nIn de avond van 9 april 1943 kwamen SS en politie het Joods Bejaardentehuis op de Oosthaven 31 ontruimen. De bewoners hadden hun rugzak al ingepakt, de stemming was gelaten. Ze werden opgeladen op auto’s en met de trein via Rotterdam naar Westerbork getransporteerd. Tenslotte eindigde hun leven op gewelddadige wijze, meestal in Sobibor. Alleen directrice Sara Teixeira de Mattos overleefde de oorlog.\r\n\r\nIn het tehuis woonden enkele geboren Gouwenaars, zoals de bejaarde zussen Rozette en Mietje de Wolf. Meest ging het echter om mensen van buiten de stad, uit plaatsen als Amsterdam, Rotterdam en Groningen. Ook woonden er vluchtelingen uit Mannheim en Frankfurt. Er waren 14 mannen en 42 vrouwen. De oudste weggevoerde bewoner was de uit Tilburg afkomstige Paulina Elzas-Gersons van 93 jaar.\r\n\r\nIn het tehuis woonde familie van de uit Gouda afkomstige dichter en wetenschapper Leo Vroman. Het gaat om zijn nicht Jacoba Keetje Meijer (20) en neef Bertus Samuel Meijer (27). Bertus was zijn boezemvriend. Beiden werkten hier enige tijd gedurende de oorlog. Ruim voor de razzia gingen zij al naar Amsterdam – misschien op advies van de directrice vanwege de constante dreiging. Zij werden uiteindelijk uit Amsterdam weggevoerd naar Sobibor. Ook Leo’s tante Saartje woonde hier; zijn moeder ging een maand voor de razzia weg en overleefde de oorlog.\r\n\r\nIes Cohen beschrijft in De Oorlogsjaren van Ies Cohen hoe zijn vader een keer bijna in de val zat. “Hij kon zijn gewone werk niet doen en was tijdelijk administrateur van het Joodse bejaardenhuis in Gouda. Hij werd op een gegeven ogenblik opgebeld vanuit dit tehuis, of hij komen wilde. Mijn vader vertrouwde het niet, maar ging toch. Ik ben meegegaan en heb mij aan de overkant van het bejaardenhuis (er lag dus water tussen) opgesteld, zodat ik enig idee had wat er met mijn vader gebeurde. Na enige tijd kwam er van iedere kant een politieagent en ze gingen het bejaardentehuis binnen.”\r\n\r\n“Het was mij wel duidelijk dat het goed mis was en dat ze de bewoners gingen deporteren. Mijn vader was binnen en ik maakte mij grote zorgen. Ik ben naar huis gerend om het aan mijn moeder te gaan zeggen, maar dorst niet zo goed. Ik ben toen eerst naar de voorzitter van de Joodse Gemeente, de heer Van der Hoeden, gegaan om het nare nieuws mee te delen. Tenslotte ben ik toen maar naar huis gegaan, waar mijn vader tot mijn grote vreugde al zat. Hij was ontsnapt door over een schutting te klimmen en via een sigarettenwinkel de benen te nemen.”\r\n\r\n“Vrijwel alle bejaarden, onder wie een oudtante van mij, tante Netje Cohen (Jannetta Cohen-Mainzer), zijn vermoord. Ik kan mij nog goed herinneren dat ik al voor de oorlog samen met tante Sera tante Netje heb bezocht in het bejaardentehuis. Dit is een schanddaad waar ik geen woorden voor heb.”",[],[],null,{"lat":11,"lng":12},52.0090698,4.7122723,[14,20,25,32,36,40,44,48,52,56,60,64,68,72,76,80,84,88,92,96,100,104,108,115,119,123,127,131,134,138,142,146,149,153,157,161,165,169,173,177,180,184,187,190,194,198,201,205,209,213,217,221,225,229,233,237,241,244,248,252,256,260,264,267],{"id":15,"firstname":16,"name":17,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8244","Rosa ten","Brink","female","adault",{"id":21,"firstname":22,"name":23,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8245","Elias","Herzenberg","male",{"id":26,"firstname":27,"name":28,"portrait":29,"gender":18,"stadium":19},"8246","Ruth","Loewy",{"original":30,"thumb":31},"https:\u002F\u002Fstolpersteine-guide.de:443\u002Fuploads\u002Fportraits\u002F9eb443c0a1684f410bee8de5fd7bbe7d.jpg","https:\u002F\u002Fstolpersteine-guide.de:443\u002Fuploads\u002Fportraits\u002F9eb443c0a1684f410bee8de5fd7bbe7d_thumb.jpg",{"id":33,"firstname":34,"name":35,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8247","Saartje","Vroman",{"id":37,"firstname":38,"name":39,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8248","Bernard Marcel","Weil",{"id":41,"firstname":42,"name":43,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8249","Sarah","Biberfeld",{"id":45,"firstname":46,"name":47,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8250","Julius","Hirschberg",{"id":49,"firstname":50,"name":51,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8251","Margarete","Michelson",{"id":53,"firstname":54,"name":55,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8252","Babette","Schönfeld-Adelsdorfer",{"id":57,"firstname":58,"name":59,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8253","Schafte","Adler",{"id":61,"firstname":62,"name":63,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8254","Emma","Roos-Alexander",{"id":65,"firstname":66,"name":67,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8255","Isaak","Alter",{"id":69,"firstname":70,"name":71,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8256","Jacob Levy van","Baren",{"id":73,"firstname":74,"name":75,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8257","Reintje","Gompers-Beem",{"id":77,"firstname":78,"name":79,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8258","Lina","Benjamin-Bender",{"id":81,"firstname":82,"name":83,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8259","Kaatje van","Hasselt-Bernard",{"id":85,"firstname":86,"name":87,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8260","David","van Buren",{"id":89,"firstname":90,"name":91,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8261","Julie","Davids-Cohen",{"id":93,"firstname":94,"name":95,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8262","Lili Marie de","Leeuw Dreijfus",{"id":97,"firstname":98,"name":99,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8263","Helena","Wagenaar-Duizend",{"id":101,"firstname":102,"name":103,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8264","Frieda","Herzenberg-Ettlinger",{"id":105,"firstname":106,"name":107,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8265","Betje Boena van","Dam-Frank",{"id":109,"firstname":110,"name":111,"portrait":112,"gender":18,"stadium":19},"8266","Paulina","Elzas-Gersons",{"original":113,"thumb":114},"https:\u002F\u002Fstolpersteine-guide.de:443\u002Fuploads\u002Fportraits\u002F4d2037f9aa38c1c1c42fc0b9a02cbb15.jpg","https:\u002F\u002Fstolpersteine-guide.de:443\u002Fuploads\u002Fportraits\u002F4d2037f9aa38c1c1c42fc0b9a02cbb15_thumb.jpg",{"id":116,"firstname":117,"name":118,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8267","Mientje","Wijnberg-Groenberg",{"id":120,"firstname":121,"name":122,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8268","Bertha van der","Kuijp-de Groot",{"id":124,"firstname":125,"name":126,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8269","Markus","Grunwerg",{"id":128,"firstname":129,"name":130,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8270","Henri","Heijmans",{"id":132,"firstname":133,"name":130,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8271","Lion",{"id":135,"firstname":136,"name":137,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8272","Amalie","Adler-Herz",{"id":139,"firstname":140,"name":141,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8273","Annetta","Seijffers-Jong",{"id":143,"firstname":144,"name":145,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8274","Antonie","Kahn",{"id":147,"firstname":148,"name":145,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8275","Samuel Salomon",{"id":150,"firstname":151,"name":152,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8276","Antje","Heijmans-Kloeten",{"id":154,"firstname":155,"name":156,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8277","Grete","Lang",{"id":158,"firstname":159,"name":160,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8278","Elisabeth de","Leeuw-de Leeuw",{"id":162,"firstname":163,"name":164,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8279","Levi de","Leeuw",{"id":166,"firstname":167,"name":168,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8280","Helena de","Levie",{"id":170,"firstname":171,"name":172,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8281","Judith van","Maarsen",{"id":174,"firstname":175,"name":176,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8282","Jannetta","Cohen-Mainzer",{"id":178,"firstname":98,"name":179,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8283","Markens",{"id":181,"firstname":182,"name":183,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8284","Bertus Samuel","Meijer",{"id":185,"firstname":186,"name":183,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8285","Jacoba Keetje",{"id":188,"firstname":62,"name":189,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8286","Levy-Mildenberg",{"id":191,"firstname":192,"name":193,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8287","Grietje","Haalman-Minco",{"id":195,"firstname":196,"name":197,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8288","Manus","Minco",{"id":199,"firstname":34,"name":200,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8289","Zeelander-Morel",{"id":202,"firstname":203,"name":204,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8290","Roza","Palm",{"id":206,"firstname":207,"name":208,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8291","Anna","Rosenfeld",{"id":210,"firstname":211,"name":212,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8292","Marie","Spier-Rosenfeld",{"id":214,"firstname":215,"name":216,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8293","Catharina Jacoba","Gersons-Salomon",{"id":218,"firstname":219,"name":220,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8294","Louise Sara","Michaelis-Schmul",{"id":222,"firstname":223,"name":224,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8295","Lea","Minco-Schweiger",{"id":226,"firstname":227,"name":228,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8296","Gustav","Seemann",{"id":230,"firstname":231,"name":232,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8297","Henriëtte","Simons",{"id":234,"firstname":235,"name":236,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8298","Zirje Hudij Adele","Linder-Sommer",{"id":238,"firstname":239,"name":240,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8299","Eva","Stranders",{"id":242,"firstname":239,"name":243,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8300","Piller-de Vrede",{"id":245,"firstname":246,"name":247,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8301","Heintje","Limburg-de Vries",{"id":249,"firstname":250,"name":251,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8302","Ida","Cohen-Wallach",{"id":253,"firstname":254,"name":255,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8303","Jacob Simon","Weijl",{"id":257,"firstname":258,"name":259,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8304","Rebekka","Weil-Weil",{"id":261,"firstname":262,"name":263,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8305","Mietje","Wolf",{"id":265,"firstname":266,"name":263,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8306","Rozette de",{"id":268,"firstname":269,"name":270,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8307","Leopold","Davids",{"id":272,"coords":273,"title":276,"association":277,"impressum":278,"association_url":279},"235",{"lat":274,"lng":275},52.01395,4.711016,"Gouda","Stichting Gouds Metaheerhuis","Gouda herdenkt de 388 vermoorde Goudse Joden door voor elk van hen in de stoep voor het huis waar zij hebben gewoond een Stolperstein te laten plaatsen.\r\nDe Duitse beeldend kunstenaar Gunter Demnig wil in heel Europa de herinnering aan de slachtoffers van het nazi-regime levend houden door in het kader van zijn Europese project Stolpersteine gedenkstenen te plaatsen in het trottoir voor hun woning. Demnigs motivatie is een citaat uit de Talmoed: “Een mens is pas vergeten, wanneer zijn naam vergeten is.”\r\nStolpersteine zijn betonnen blokjes van 10 bij 10 cm met bovenop een messing plaatje. In elk plaatje staan een naam, geboortejaar, sterfdatum en sterfplek van een slachtoffer van het nazi-regime gegrift.\r\n\r\nAlle teksten zijn - tenzij anders aangegeven - van Soesja Citroen, initiatiefnemer en coordinator. De foto’s zijn van Soesja Citroen, Paul Wennekes, Anke Huisman-Mak, Jeannette Pagrach en uit de collecties van Tom Verwaijen en Sjaak Ouweneel.\r\n \r\nDank aan het Streekarchief Midden-Holland, Nederlands Rode Kruis Oorlogsnazorg en de vele mensen die hun informatie hebben willen delen ten behoeve van het Goudse Stolpersteineproject.","https:\u002F\u002Fwww.goudsmetaheerhuis.nl\u002F",{"count":281,"anonymous":281,"names":282},0,[],[284,306,328,345,368,384],{"place":285,"stone":304,"distance":305},{"id":286,"title":287,"coords":288,"stones":291},"4048","Komijnsteeg 9",{"lat":289,"lng":290},52.0089783,4.7102094,[292,296,300],{"id":293,"firstname":294,"name":295,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8364","Ernst","Goldstein",{"id":297,"firstname":298,"name":299,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8365","Obadja van","Monnikendam",{"id":301,"firstname":302,"name":303,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8366","Anna van","Monnikendam- van Witsen",{"id":293,"firstname":294,"name":295,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},142,{"place":307,"stone":326,"distance":327},{"id":308,"title":309,"coords":310,"stones":313},"4057","Kuiperstraat 7",{"lat":311,"lng":312},52.0082425,4.7106389,[314,318,322],{"id":315,"firstname":316,"name":317,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8401","Harrij","Juras",{"id":319,"firstname":320,"name":321,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8399","Beile","Juras-Mehrkrebs",{"id":323,"firstname":324,"name":325,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8400","Ignatz","Schonfeld",{"id":315,"firstname":316,"name":317,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},145,{"place":329,"stone":343,"distance":344},{"id":330,"title":331,"coords":332,"stones":335},"4091","Westhaven 59",{"lat":333,"lng":334},52.0076532,4.7128908,[336,340],{"id":337,"firstname":338,"name":339,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8485","Sigmund","Oppenheimer",{"id":341,"firstname":54,"name":342,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8484","Oppenheimer-Blümlein",{"id":337,"firstname":338,"name":339,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},163,{"place":346,"stone":366,"distance":367},{"id":347,"title":348,"coords":349,"stones":352},"4039","Groeneweg 43",{"lat":350,"lng":351},52.01004464,4.714103709,[353,357,360,363],{"id":354,"firstname":355,"name":356,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8339","Aron van","Tijn",{"id":358,"firstname":359,"name":356,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8340","Judik van",{"id":361,"firstname":362,"name":356,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8341","Marianne van",{"id":364,"firstname":365,"name":356,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8342","Mozes",{"id":354,"firstname":355,"name":356,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},166,{"place":369,"stone":382,"distance":383},{"id":370,"title":371,"coords":372,"stones":375},"4092","Wijde Poort 2",{"lat":373,"lng":374},52.00960871,4.714606818,[376,379],{"id":377,"firstname":294,"name":378,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8487","Maier",{"id":380,"firstname":381,"name":378,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8486","Kurt",{"id":377,"firstname":294,"name":378,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},171,{"place":385,"stone":409,"distance":410},{"id":386,"title":387,"coords":388,"stones":391},"4016","Wijdstraat 17",{"lat":389,"lng":390},52.0106047,4.7099746,[392,396,399,402,405],{"id":393,"firstname":394,"name":395,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8198","Benjamin","Gompers",{"id":397,"firstname":398,"name":395,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8199","Etty",{"id":400,"firstname":401,"name":395,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8200","Reintje Margaretha",{"id":403,"firstname":404,"name":395,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},"8202","Salomon Benjamin",{"id":406,"firstname":407,"name":408,"portrait":9,"gender":18,"stadium":19},"8201","Elisabeth van","Gompers-van Tijn",{"id":393,"firstname":394,"name":395,"portrait":9,"gender":24,"stadium":19},232]