Biography of Martin Ephraim

(DE): Martin Ephraim, geb. am 23.03.1860 in Görlitz/ Schlesien, wohnhaft in Berlin Deportationsziel: 10.01.1944, Ghetto Theresienstadt Todesdatum/-ort: 06.04.1944, Ghetto Theresienstadt.

Martin Ephraim war zu Lebzeiten einer der grössten Mäzene der Stadt, Stadtverordneter und Mitglied der niederschlesischen Handelskammer Görlitz/Breslau. Sein Leben endete in Theresienstadt.

In dem Haus Zittauer Straße 64 sass einst die Verwaltung der Ephraim Eisenwarenhandlung. Der Wohnort der Familie galt als die schönste Jugendstilvilla in Görlitz. Das Anwesen auf der Goethestraße 17, ließ sich der Großkaufmann Martin Ephraim 1909 errichten. Sein Vater, Kommerzienrat Lesser Ephraim (1820–1900) kam 1852 nach Görlitz und eröffnete Neißstraße 25 eine Eisenwarenhandlung. Lagerhalle und Lagerplatz an der Bahnhofstraße kamen 1885 hinzu. 1902 verlegt an einen Platz mit Gleisanschluss hinter dem Schützenhaus an der Zittauer Straße, erinnern neben der Villa Ephraim in Görlitz Goethestraße auch das Kontorgebäude der eh. Eisenhandlungsgesellschaft an die Familie Ephraim. Eine Straße ist in Görlitz zu Ehren nach Martin Empraim benannt. Quelle: Netzwerk Industriekultur Görlitz

Auch Vera Ephraim stammte aus Görlitz. Sie war eines von vier Kindern des jüdischen Eisenwarenhändlers und späteren Ehrenbürgers der Stadt Görlitz, Martin Ephraim, der sich sehr um Kunst und Kultur verdient gemacht hat. Ihre Mutter Hildegard war eine geborene Rauthe und stammte aus einer evangelischen Familie. Vera war ebenfals evangelisch, studierte in Hellerau bei Dresden rhythmische Gymnastik. Hier lernte sie den Dozenten der Fächer Akustik und Improvisation, Hans Neumeyer kennen. Neumeyer ging nach München, um dort an der von ihm mitbegründeten Jaques-Dalcroze-Schule zu unterrichten. Am 12. Juli 1920 heirateten Vera Epharaim und Hans Neumeyer. Sie zogen nach Dachau in die Hindenburgstraße (heute: Hermann-Stockmann-Straße) 10. 1923 und 1924 wurden ihre beiden Kinder Ruth und Raimund geboren und wie Vera evangelisch getauft.

Im Haus der Familie Neumeyer in Dachau herrschte ein reges kulturelles Leben: Hans Neumeyer, der seit seiner Jugend blind war, hatte Musik studiert und komponierte; Vera Neumeyer gab den Damen der Dachauer Künstlergesellschaft Unterricht in Tanz und Gymnastik. Die Kinder des Ehepaars, Ruth und Raimond, konnten nach England entkommen.

Nachdem Hans Neumeyer, der Jude war, 1933 nicht mehr unterrichten durfte, hielt Vera die Familie mit privatem Sprachunterricht über Wasser. Im November 1938 wurde die Familie aus Dachau vertrieben und kam in München bei Bekannten unter. Es gelang den Eltern, ihre Kinder auf einen Kindertransport nach England zu schicken. Vera und Hans Neumeyer gelang die Flucht nicht mehr. Beide Kinder emigrierten 1939 mit einem Kindertransport nach England. Vera wurde im Alter von 48 Jahren am 13. Juli 1942 mit dem sogenannten "Straftransport" aus München deportiert. Deportationsort war Auschwitz oder möglicherweise das Warschauer Ghetto. Ein früherer Forschungsstand, nach dem sie im April 1942 nach Piaski deportiert wurde, ist widerlegt (ihr Name steht in dieser Transportliste ebenfalls). Hans Neumeyer wurde am 4. Juni 1942 nach Theresienstadt deportiert und starb dort am 19. Mai 1944. Quelle: Bayerischer Lehrer- und Lehrerinnenverband (BLLV) https://www.bllv.de/projekte/geschichte-bewahren/erinnerungsarbeit/datenbank-jued-lehrer/datenbank

In Anwesenheit der Nachkommen und jüngsten Familienmitglieder der Ephraims wurde in Gedenken an Martin Ephraim ein Stolperstein an der alten Wirkungsstätte verlegt. Verlegedatum: 02.05.2014
_ _ _ _ _ _
(PL): Martin Ludwig Ephraim urodził się 23 marca 1860 r. w Görlitz. Ojciec Martina, Lesser Ephraim, założył dobrze prosperującą firmę handlującą artykułami żelaznymi. Po tym, jak firma przerosła swoją siedzibę przy Neißstraße, Lesser kupił nieruchomość i założył nową fabrykę przy Jakobstraße 5. Dziś na pięknych, zdobionych, złotych drzwiach można zobaczyć inicjały "EG", które oznaczają "Ephraim Görlitz". Od 1 kwietnia 1878 roku Martin rozpoczął praktykę w firmie ojca. Ostatecznie kontynuował swoją edukację w Brukseli. W 1883 roku Martin został pełnoprawnym wspólnikiem w firmie ojca, a w 1891 roku jej jedynym właścicielem. Martin ożenił się z chrześcijanką, Hildegardą Rauthe (ur.1860 - zm.1933). Martin i Hildegard mieli trzy córki i jednego syna: Dorę (ur.1885 - zm.1962), Mariannę (ur.1887 - zm.1972), Herberta (ur.1891 - zm.1950) i Verę (ur.1893- zm.1942).
Po śmierci Lessera Ephraima w 1900 r. interes przejął Martin Ephraim. Grób Lessera Ephraima znajduje się do dziś na Cmentarzu Żydowskim w Görlitz. Martin Ephraim zlecił budowę willi przy Goethestraße 17. Ta rezydencja była jednym z pierwszych domów w Görlitz zbudowany w stylu Art Nouveau. Willa była schronisko młodzieżowe przez wiele lat i jest teraz hotel. Martin nadzorował ogromny rozwój jego rodziny firmy, która nabyła grunty wokół kolei, i zawierał bocznicy kolejowej. Konstrukcje żelazne wykonane przez firmę Ephraim zostały wykorzystane w ratuszu, browarze, koszarach, szpitalu, teatrze miejskim i wielu innych budynkach przemysłowych i mieszkalnych.

W 1903 roku Martin Ephraim otrzymał tytuł Kommerzienrat. W 1911 roku zrezygnował z prowadzenia działalności, a jego miejsce zajął Max Lustig.

Martin Ephraim był dobroczyńcą publicznym, który wniósł ogromny wkład w rozwój Görlitz zarówno pod względem kulturalnym, jak i handlowym. Podarował zbiory sztuki do muzeów i zapewnił duże dotacje potrzebne do budowy Ruhmeshalle (Dom Kultury), Nowa Synagoga i do renowacji dworca kolejowego w Görlitz. Martin kochał muzykę i był zaangażowany w organizację Śląskiego Festiwalu Muzycznego.

Depresja gospodarcza po I wojnie światowej nie była łaskawa dla rodziny Ephraim. W 1922 roku, w czasie największej hiperinflacji, Martin sprzedał swoją wspaniałą willę za cenę, którą jego rodzina wspomina jako "koszyk czereśni". Po tym ciosie Martin i jego rodzina przenieśli się do Schreiberhau (Skarska Poręba) w Górach Śląskich, do domu, który dziś jest pensjonatem.

Po dojściu do władzy III Rzeszy Martin został aresztowany przez nazistów. Martin został internowany w szpitalu żydowskim w Berlinie - nie jako pacjent, ale w "ciekawym miejscu, które służyło jako punkt przetrzymywania Żydów". W lutym 1944 r. Martin Ephraim został przewieziony do Theresienstadt, gdzie został zamordowany przez nazistów.

Tekst w języku angielskim: Lauren Leiderman (15 maja 2020)
_ _ _ _ _ _
(EN): Martin Ludwig Ephraim was born on March 23, 1860 in Görlitz. Martin's father, Lesser Ephraim, founded a successful ironmongery trading business. After the company outgrew its premises on Neißstraße, Lesser bought property and founded a new factory at Jakobstraße 5. Today, you can see the initials “EG" on the beautiful ornate golden door, standing for "Ephraim Görlitz". From April 1, 1878, Martin started an apprenticeship with his father’s company. He eventually continued his training in Brussels. In 1883, Martin became a full partner in his father’s company and in 1891, its sole owner. Martin married a Christian woman, Hildegard Rauthe (b.1860 - d.1933). Martin and Hildegard had three daughters and a son: Dora (b.1885 - d. 1962), Marianne (b.1887 - d.1972), Herbert (b.1891 - d.1950), and Vera (b.1893- d.1942).
After Lesser Ephraim’s death in 1900, Martin Ephraim took over the business. Lesser Ephraim gravesite can still be found in the Jewish Cemetery in Görlitz. Martin Ephraim commissioned a villa to be built at Goethestraße 17. This mansion was one of the first houses in Görlitz built in the art nouveau style. The villa was a youth hostel for many years and is now a hotel. Martin oversaw huge expansion of the his the family's business, which acquired land around the railway, and included a railway siding. Iron constructions made by the Ephraim company were used in the town hall, brewery, barracks, hospital, city theatre and numerous other industrial and residential buildings.

Martin Ephraim was given the title of Kommerzienrat in 1903. He resigned from the business in 1911, and Max Lustig took over.

Martin Ephraim was a public benefactor who made huge contributions to Görlitz both culturally and commercially. He donated art collections to museums and provided the large endowments needed to build the Ruhmeshalle (Dom Kultury), the New Synagogue and to renovate train station in Görlitz. Martin loved music, and he was involved with the organization of the Silesian Music Festival.

The economic depression following World War I was not kind to the Ephraim family, At the height of hyper-inflation in 1922, Martin sold his amazing villa for what his family recalls was the same price as a “ basket of cherries”. Following this blow, Martin and his family moved to Schreiberhau (Skarska Poreba) in the Silesian mountains, to a house which is a guesthouse today.

After the Third Reich came to power, Martin was arrested by the Nazis. Martin was interned inside a Jewish hospital in Berlin – not as a patient, but in "a curious place that was used as a holding point for Jews". In February 1944, Martin Ephraim was transported to Theresienstadt, where he was murdered by the Nazis.

English Text: Lauren Leiderman (May 15, 2020)